Human Doing or Human Being, that’s the question

Iedereen kent wel het citaat van Shakespeare: ‘to be or not to be, that’s the question’. Maar bij Tauw hebben we geleerd dat een andere vraag belangrijker is: ‘doe ik of ben ik?’.

We leven in een dynamische en drukke tijd. Zeker zo vlak voor de vakantieperiode zie ik dat collega’s enorm druk zijn. Dingen afmaken, nog even bij de klant langs, alle mail beantwoorden, het to-do- lijstje afwerken. We zitten in de actiemodus: snel, resultaten, daden, afvinken, vooruit, dadendrang. Met focus en concentratie. Maar ook met weinig tijd, rust, ruimte en sensitiviteit.

Deze stand van ‘human doing’ is nodig om dingen voor elkaar te krijgen. Acties af te ronden voor de vakantie. Maar er is ook een andere stand: de ‘human being’. Deze gemoedstoestand lijkt wel losgemaakt van werkomstandigheden: we gaan op vakantie om even niets te hoeven. Om rust te vinden. Om te vertragen. Om boeken te lezen en nieuwe landen en landschappen te ontdekken.

In de stand van rust nemen we nieuwe dingen waar. Geven we ruimte aan nieuwe gedachten. De uitdaging voor werkende mensen is om deze stand niet alleen te zoeken en vinden buiten het werk, maar ook in en tijdens het werk. Want de stand van het ‘zijn’ is eigenlijk de beste en meest waardevolle fase. Ik probeer tegenwoordig echt élke dag een ‘human being’ te zijn. Ik wil graag mijn radar openstellen voor ontwikkelingen in de buitenwereld, ik wil sensitief zijn voor wat er dicht bij mij speelt.

Ik wil de rust in mijn hoofd hebben voor opborrelende gedachten. Ik wil de stilte vinden om het geluid van de vogels te horen. Stilstand voor beweging.

Nu ik probeer niet meer te bellen als ik onderweg ben, is reizen een ‘human being’ moment geworden. Soms kijk ik uit naar een lange reis per trein of auto: omdat ik dan kan voelen en waarnemen wat er in me omgaat. Welke signalen ik heb opgepikt. Wat me bezig houdt en waar ik naar verlang. Ik gun eigenlijk iedereen deze ruimte en ervaring. Gewoon tijd om te zijn. Zonder iets te hoeven doen. Loop niet voorbij je eigen leven! Een fijne vakantie allemaal.

Annemieke Nijhof, CEO Tauw

Deze blog is tevens gepubliceerd op de website van cobouw

Beslissen over veranderingen

De eerste fase van mijn werkzaamheden aan de mobiliteitstafel voor het klimaatakkoord komt naderbij. Met grote energie en ambitie werken we aan een visie voor emissieloze, veilige en zorgeloze mobiliteit voor alles en iedereen. Goede bereikbaarheid, geen milieubelasting, geen doden en bovenal toegankelijk voor alle inwoners van ons land. Deze ambitie vertalen we in ‘transitiepaden’ naar 2050, die al in 2030 de helft van de CO2-emissies moet terugdringen. Gelukkig is de sector al lang begonnen.

Veranderen is voor iedereen anders. Met de leidinggevenden van Tauw hebben we een hele dag gesproken over ‘beslissen over veranderen’ aan de hand van de vraag: wat was de moeilijkste beslissing die je ooit in je leven hebt genomen om iets te veranderen? Waarom was dat moeilijk? Wat maakte het moeilijk, en hoe heb je het tóch gedaan? Alleen of in gesprek met anderen? Na lang wikken en wegen of ‘op de onderbuik’. Na zorgvuldige analyse van alle consequenties of op basis van een globaal beeld, bereid de consequenties te aanvaarden?

Niemand is hetzelfde: karakter, opvoeding, omgeving, succeservaringen en mislukkingen vormen ons in het nemen van beslissingen en het kiezen voor veranderingen. Ik ben bereid om te veranderen als ik overtuigd ben van de noodzaak óf de kansen die het biedt. Het waarom moet duidelijk zijn. Veranderen is voor mij geen managementspel. Het waarom moet evident zijn. En dat is klimaatverandering gelukkig inmiddels.

Ik ben bereid op pad te gaan voordat ik alles weet: de spanning tussen zorgvuldigheid in de afweging en besluiteloosheid valt in mijn geval vaak uit in het motto: “move before you’re ready”. Ik heb er geen moeite mee om mijn beslissingen te herzien als blijkt dat ik iets belangrijks over het hoofd heb gezien. Ik heb er vertrouwen in dat je samen met anderen veranderingen vorm kunt geven. Als je die verbinding goed weet te leggen, wordt veranderen iets van het collectief. Aan de mobiliteitstafel voelt het ook als een ambitieuze expeditie op weg naar een toekomst, die mooier en beter is voor ons en de generaties na ons!

Annemieke Nijhof, CEO Tauw

Deze blog is tevens gepubliceerd op de website van cobouw

Vertrouwen in het klimaatakkoord

Op dit moment wordt aan heel veel tafels en bijzettafels koortsachtig overlegd over het Klimaatakkoord dat het kabinet met de samenleving wil sluiten. Een immense uitdaging: een totale transformatie van ons energiesysteem en de doorwerking hiervan in alle facetten van de samenleving. Tot 2050. En dat in drie maanden.

Er is veel scepsis rond dit proces: hoe kunnen we immers zo ver in de toekomst kijken? En hoe krijgen we een akkoord met de samenleving als de gevolgen zo ingrijpend (kunnen) zijn?

Is er een alternatief? Wachten we totdat de energietransitie de vorm van een crisis aanneemt en we, net als in de bankencrisis, aan een kleine groep enorme macht toekennen om te beslissen over tientallen miljarden? Nee natuurlijk niet: we zetten met elkaar de schouders eronder. We gaan zo goed en zo kwaad mogelijk de koers en richting bepalen voor de energievoorziening van de toekomst. We maken veranderplannen en bespreken hoe we de lusten en lasten verdelen.

Daarbij hanteer ik het motto: “move before you’re ready”. We kunnen niet alles met zekerheid weten, niet vluchten in de illusie dat we alles vooraf kunnen doorrekenen. We vormen allianties van partijen die met elkaar een visie en droom voor de toekomst delen en daar voor gaan. En komen we onderweg obstakels tegen, dan lossen we die met elkaar wel op. Omdat we samen op expeditie zijn naar de toekomst. En we elkaar beloven samen het doel te bereiken. Een kwestie van vertrouwen in ons vernuft, ons aanpassingsvermogen en ons leiderschap.

Annemieke Nijhof, CEO Tauw

Deze blog is tevens gepubliceerd op de website van cobouw

Als de dood voor de Bouw?

Ik was enorm aangeslagen door het ingrijpende verhaal in de Cobouw over de dood van Haiko. Een week voor zijn bruiloft overleed hij op de bouwplaats. Zijn familie bracht een gruwelijke statistiek tot leven, omdat zij hopen dat zijn dood niet zonder betekenis blijft. En ik voelde me aangesproken.

Als CEO van Tauw druk  ik onze medewerkers op het hart om nooit onveilig te werken. Om niet moe achter het stuur te kruipen. Om altijd tijd te maken voor een Last Minute Risk Assessment. Maar ik weet dat ook ik een telefoontje kan krijgen waarin mij verteld wordt dat er iets vreselijks is gebeurd met een Tauwer.

Wat moet en kan ik doen om dat te voorkomen? Zelf houd ik altijd de trapleuning vast. En rijd ik nooit harder dan 105 km/uur. Maar als ik eerlijk ben loop ik wél over het zebrapad terwijl ik mijn email check, apps bekijk of me door andere dingen laat afleiden van het verkeer. Ik heb me voorgenomen om veiligheid, van mezelf en alle mensen die  ik beïnvloed, nog meer centraal te zetten. Omdat het leven meer waard is dan tijd en geld.

We beginnen al elke management-vergadering met een safety moment: we delen concrete situaties waar we allemaal van kunnen leren. We registreren al onze incidenten: we willen leren van én ingrijpen op onveilige situaties. We voelen ons net zo verantwoordelijk voor ketenpartners als voor onszelf. Werk je voor, met of namens Tauw, dan werk je zo veilig mogelijk.

Iedereen heeft het recht op veilige werkomstandigheden. Iedereen moet aan het einde van een werkdag weer gezond naar huis. Haiko, en de andere 19 doden in de Bouw in 2017, zijn een keiharde boodschap aan ons allemaal: veiligheid is geen vanzelfsprekendheid, maar iets waar we allemaal heel hard voor moeten werken.

Annemieke Nijhof, ceo van Tauw Group

Deze blog is tevens gepubliceerd op de website van cobouw

Zullen we het op een akkoordje gooien?

Ik ben voorzitter van de klimaattafel voor mobiliteit. Aan ons de uitdagende opdracht om, samen met partijen in de sector, tot concrete (mobiliteits)afspraken voor het klimaatakkoord te komen.

Nu speel ik ook piano, en de akkoorden vormen een belangrijke basis voor elk muziekstuk. De samenvallende klanken vormen de ruggengraat van de toonsoort en de gemoedstoestand van de muziek.

Wat afzonderlijke tonen niet kunnen bewerkstelligen, lukt met akkoorden wel.  Wat ik ook mooi vind, is de beschrijving van het woord ‘akkoord’ in de Van Dale: ‘overeenkomst, vergelijk. Het op een akkoordje gooien besluiten om van weerskanten iets toe te geven’. Of ‘in orde: met iets akkoord gaan iets goedvinden’.

Ik ga minder rijden

Ik ben blij dat ik mag werken aan een akkoord. Een akkoord bevat een goedkeuring. Een instemming. Iets goedvinden. En als het gaat om het klimaatakkoord, gaat het om het vinden van wegen naar de toekomst die de CO2-emissies van mobiliteit decimeren. En dat gaat inderdaad over het besluiten om van weerskanten iets toe te geven. Want als we niet bereid zijn iets te veranderen, blijft alles bij het oude. Ik hoop met de deelnemers de goede tonen aan te slaan en een positieve gemoedstoestand te creëren.

Ik ga, net als andere collega’s bij Tauw, 100% elektrisch rijden. Mijn vervoerspatroon van afgelopen jaren past echter niet bij de actieradius van de elektrische auto die in ons leasepakket zit. Daar heb ik twee dagen buikpijn van gehad, want mijn dagen zijn al zo lang.

Pas na twee dagen viel het kwartje: ik moet niet alleen elektrisch gaan rijden, ik moet vooral minder gaan rijden. Want waarom vind ik al die CO2-uitstoot gerechtvaardigd? Waarom plan ik mijn agenda zonder rekening te houden met de externe effecten van mijn mobiliteitsgedrag? Ik gooi het op mijn eigen klimaatakkoordje: ik ga in twee jaar tijd mijn autokilometers met 50% reduceren. Akkoord?

Annemieke Nijhof, ceo van Tauw Group

Gesprek van de dag

De wereld ontwikkelt zich razendsnel en de wereldbevolking blijft groeien. Iedereen heeft recht op een humane basis: drinken, eten, gezondheidszorg, een dak boven het hoofd, veiligheid en onderwijs. Ontwikkelde landen hebben dit veelal goed voor elkaar, maar leven op te grote voet. Te veel verbruik van grondstoffen, van energie en van water. De urgentie is hoog: het roer moet om!

Daarom pleit ik voor meer aandacht voor Duurzame Ontwikkeling. Zoeken naar wegen om te komen tot een betere verdeling van de mogelijkheden die de aarde te bieden heeft.

Als je vandaag doet wat je gisteren deed, zal de wereld niet veranderen. Stel jezelf de vraag: wat ga ik vandaag veranderen? Al is het is niet altijd makkelijk om gewoontes, die ons in ‘onduurzaamheid’ gevangenhouden, te doorbreken. Zo zoek ik bewust naar mogelijkheden om minder te reizen, maar stap ik ook nog vaak in het vliegtuig. En die compensatie met bomen voelt toch een beetje als aflaat. Aan de andere kant is het verbazingwekkend hoe snel het nieuwe went. Zo zijn wij thuis van zeven dagen per week vlees of vis heel gemakkelijk terecht gekomen op twee keer per week vlees of vis eten.

Mijn droom is dat we de komende jaren twee dingen versterken. In de eerste plaats moet Duurzame Ontwikkeling het gesprek van de dag worden. Het vraagt immers om bewustwording, dialoog en het verkennen van de bereidheid tot verandering. En soms vraagt het ook offers.

In de tweede plaats wil ik graag dat alle innovaties zich richten op Duurzame Ontwikkeling. Bij ‘mijn’ Tauw willen we in alle projecten bijdragen aan de verbetering van de leefomstandigheden op aarde. Draagt een innovatie niet bij aan Duurzame Ontwikkeling, gaan we er niet mee aan de slag. Alleen zo maken we grote ambities concreet.

Annemieke Nijhof, ceo van Tauw Group

Deze blog is tevens gepubliceerd op de website van cobouw

Diversiteit

Dit keer geen column van mijn hand over de teleurstellende doorstroom van vrouwen naar de top. Hierover wordt genoeg geschreven en het komt aan op daden. Wel een hartstochtelijk pleidooi voor het omarmen van verschillen en het zoeken naar gemeenschappelijkheid.

Hoe komt het toch dat we als mens moeite hebben om open te staan voor iets dat ogenschijnlijk anders is dan wijzelf? Ik denk dat we onze identiteit deels ontlenen aan de bevestiging uit onze kleine binnencirkel. Onze gezinnen en familie, onze klasgenoten en buurt, onze vrienden en collega’s. ‘Ons soort mensen’ verwijst dan niet naar de gehele mensensoort, maar naar mensen die op ons lijken. Maar deze onuitgesproken ‘groepsvorming’ heeft twee onbedoelde tekortkomingen: we vormen een onneembare veste voor andersdenkenden én we bevestigen te veel elkaars beelden van de werkelijkheid.

Afgelopen jaren voerde ik vele gesprekken met mensen buiten mijn vertrouwde cirkel: asielzoekers, MKB ondernemers, thuismoeders, universitair onderzoekers, PVV stemmers, en ga zo maar door. En die gesprekken hebben mij enorm verrijkt en hoopvol gestemd. Verrijkt omdat ik met andere ogen heb leren kijken naar de samenleving en mijn werk.

Mijn Irakese vriend liet mij zien dat de Nederlandse taal vol zit met klimaatuitspraken. Na regen komt zonneschijn zou in Irak nooit hetzelfde betekenen, eerder omgekeerd: na zonneschijn komt regen! En hoopvol, want – voorbij de vooroordelen – bleek uit al die gesprekken dat we opvallend veel te delen hebben met elkaar. Liefde voor het vaderland, liefde voor kinderen, een diep verlangen om iets goeds te doen en bij te dragen aan een goede toekomst voor onze kleinkinderen, het verlangen om gevoelens te mogen uiten en erkend te worden door anderen. Jezelf toestaan gelukkig te zijn, te midden van zo veel verwachtingen van anderen.

Kwaliteit door diversiteit, in onze samenleving, in ons werk en in ons leven.

Annemieke Nijhof, CEO van Tauw Group

Zoals de waard is

Mensen noemen mij grenzeloos naïef. Ik ben heel erg open en vertel graag en veel over van alles en nog wat. Over Tauw, hoe het bij ons gaat. Wat er goed gaat, waar het moeilijk is. Dat we aan het innoveren zijn met virtual en augmented reality, metingen doen met drones en machine learning toepassen in het waterbeheer. ‘Is dat geen concurrentiegevoelige informatie?’, vragen medewerkers.

Ik vertel ook graag over mijzelf: over mijn vallen en opstaan, wie me in mijn loopbaan geholpen heeft en waar ik over struikelde. Waar ik trots op ben, en waar ik fouten heb gemaakt en spijt van heb. Mijn kinderen, mijn herkomst, mijn dromen. ‘Ben je niet bang om je kwetsbaar op te stellen?’, vragen mijn toehoorders.

Zo denk ik eigenlijk nooit. Omdat ik zo niet ben. Ik ontleen mijn inspiratie aan de verhalen van anderen. Aan de levenslessen van de mensen in mijn omgeving, de biografieën van mensen waar ik van wil leren. Ik ben dankbaar voor de ideeën die ik van anderen gekregen heb. Ik benut de wijsheid die een ander met mij deelde. Waarom zou ik iets achterhouden? Waarom zou ik niet durven te tonen wie ik ben? Wie wordt daar beter van?

Ik geloof in de kracht van verbinding. En ik kom in verbinding met anderen, omdat ik opensta voor de ander: omdat ik alles interessant vind en oprecht nieuwsgierig ben naar wat iemand denkt, voelt en beweegt. Die ander krijgt daar ook wat voor terug: behalve mijn pincode, mag je me alles vragen. Want ik leef met hart en ziel en laat dat dus ook zonder terughoudendheid zien. Samenwerken kan niet zonder verbinding en verbinding kan niet zonder openheid en vertrouwen. Toch?

Annemieke Nijhof, CEO van Tauw Group

It’s the context, stupid!

Regelmatig word ik gevraagd naar de verschillen tussen overheid en bedrijfsleven. Werken bij de overheid vraagt een grote toewijding aan het algemene belang en dienstbaarheid aan de politiek. Je draagt de verantwoordelijkheid over belastinggeld, pleegt ingrepen in de samenleving met beleid en wetgeving én draagt het geweldsmonopolie. Terecht vraagt de samenleving om grote zorgvuldigheid, die zich in de praktijk vertaalt naar heel zorgvuldige processen en controles.

Mijn eerste brief bij OCW moest door 14 mensen beoordeeld en goedgekeurd worden voor verzending. Bureaucratie is de prijs die we betalen voor het niet accepteren van fouten van de overheid. En als er dan iets misgaat dan leidt dat zelden tot consequenties voor de foutenmaker (want dat zijn er 14), maar wel voor de verantwoordelijk bewindspersoon. Dit leidt tot een cultuur van angst voor fouten en gebrek aan persoonlijk eigenaarschap.

In de bouw vallen jaarlijks tientallen doden. Deze tragische ongevallen leiden zelden tot het vertrek van de CEO van het bouwbedrijf of het uitzendbureau die de medewerkers aanbood. In de markt accepteren we fouten en worden mensen aan de top op het totaal, ook de goede dingen, beoordeeld. Het persoonlijk eigenaarschap op het werk ligt veel dieper in de organisatie en is vele malen groter. Ook ons werk wordt door meerdere ogen bekeken, maar bij Tauw voelen mensen zich wél eigenaar van gave projecten. Dit leidt tot een directer verband tussen eigen inzet en resultaat, en meer voldoening.

Wat hetzelfde is: overal wordt hard gewerkt, zijn de drijfveren van mensen veelal hetzelfde. Mooi en betekenisvol werk doen in een organisatie die erkentelijkheid toont voor jouw bijdrage. Ambtenaren en Tauwers zijn uit hetzelfde gemotiveerde hout gesneden, en werken in een andere context aan de duurzame leefomgeving. Wat me opvalt: dat er heel veel oordelen over elkaar bestaan.

Annemieke Nijhof, CEO van Tauw Group

Best Value Aanpak: omdenken én nadenken gevraagd!

Ik heb me wel eens kritisch uitgelaten over de hype rond Best Value Procurement omdat ik slechte voorbeelden voorbij zag komen. Maar ik heb me laten bijscholen door de medewerkers van Tauw die hier echt verstand van hebben en de misverstanden rond Best Value Aanpak (BVA) hebben ontrafeld.

In de kern is BVA precies waar ik al jaren voor pleit: we moeten ons werk niet zien als een kostenpost voor de opdrachtgever, maar als creatie van waarde. Natuurlijk is BVA geen heilige graal. De opdrachtgever moet bepalen wanneer een project succesvol is en dat vertalen naar duidelijke doelstellingen. Tevens is het belangrijk dat de opdrachtgever aan marktpartijen uitlegt wat hij voor ogen heeft met de doelstellingen. Hoe duidelijker en uitdagender de Best Value-uitvraag is, hoe meer onderscheid er gemaakt kan worden en hoe concreter marktpartijen kunnen aanbieden.

Een vak apart
Wij zien in de praktijk drie valkuilen. In de eerste plaats wordt nogal eens teruggegrepen op de UAV-GC-standaarden. Daardoor ontstaat er onbedoeld een mix van doelen en voorschriften en wordt de werkelijke ‘vrije ruimte’ beperkt. Het formuleren van een goede BVA-uitvraag binnen UAV-GC kan prima, maar is wel een vak apart. We geven daar zelfs cursussen voor.

De ruggengraat
Een tweede valkuil is het ontbreken van helderheid over het alloceren van risico’s en kansen, terwijl dit de ruggengraat vormt van de BVP-aanpak. En tot slot vraagt BVP om een ander samenspel tussen opdrachtnemer en opdrachtgever. Dit noemen wij ‘risicomanagement 2.0’. Gek genoeg bevatten risicodossiers altijd heel veel dingen die mis kunnen gaan, maar benoemen we nooit de oorzaak van de meeste problemen: misverstanden, miscommunicatie, ergernissen en irritaties in de samenwerking.

Daarom mijn advies: investeer vanaf het begin in een goede uitvraag én verdiep de relaties voor je aan de inhoud begint.

Annemieke Nijhof, CEO van Tauw Group

Deze blog is eerder verschenen op de website van Cobouw